Buitenles groeit: steeds meer basisscholen verankeren natuur in het onderwijs

Onderzoek DUO-Onderwijs in opdracht van IVN laat opmars en uitdagingen zien.

Buiten leren is allang geen incidenteel uitstapje meer. In tien jaar tijd is het aantal buitenlessen op basisscholen fors gestegen. Zo vinden taal- en rekenlessen steeds vaker buiten plaats. Ook geven steeds meer scholen structureel invulling aan natuureducatie. Dat blijkt uit onderzoek dat DUO-Onderwijs uitvoerde in opdracht van IVN Natuureducatie ter gelegenheid van 10 jaar Nationale Buitenlesdag.

Het onderzoek laat zien dat scholen nog steeds tegen barrières aanlopen als het gaat om buiten lesgeven: van het ontbreken van geschikte buitenruimte tot het gebrek aan hulp of beleid. En dat vraagt om actie.

Een “buitenlesdag” is een dag waarop scholen hun leerlingen meenemen naar buiten voor de les, in plaats van binnen in het klaslokaal te blijven. Het doel is om leerlingen te laten profiteren van de voordelen van buitenonderwijs, zoals meer beweging, een frisse omgeving, en een andere leerervaring.

In 2016 startte IVN samen met Jantje Beton de Nationale Buitenlesdag. Het doel van deze jaarlijks terugkerende dag is om kinderen meer buiten te laten leren en spelen. Sindsdien is het draagvlak voor buiten leren toegenomen. Maar hoe staat het er anno 2025 écht voor? Welke vakken worden buiten gegeven? Hoe vaak gebeurt dat? En wat zijn de randvoorwaarden?

DUO-Onderwijs onderzocht dit in 2016, 2018, 2021 en nu opnieuw in 2025, onder leerkrachten in het primair onderwijs. De resultaten geven inzicht in de groei, maar ook in de knelpunten die structurele natuureducatie belemmeren.

• Het percentage leerkrachten dat buiten lesgeeft, is gestegen: van 65% in 2016 naar 74% in 2025.
• Leerkrachten die buiten lesgeven, doen dat vaker: van gemiddeld 14 keer per jaar (2016) naar gemiddeld 20 keer (2025).
• Een aantal vakken wordt vaker buiten gegeven
  • Taal: 14% in 2016 naar 65% in 2025.
  • Rekenen: 36% in 2016 naar 77% in 2025.
• Per saldo is er een behoorlijke stijging van het percentage buitenlessen: in 2016 werd gemiddeld 0,5% van de lessen buiten gegeven. In 2025 is dat gestegen naar 1,2%

Toch is er nog ruimte voor groei:

• 26% van de leerkrachten geeft geen buitenles, terwijl 42% van deze specifieke doelgroep aangeeft dat wel te willen.
• 66% van de leerkrachten krijgt geen hulp van buitenaf, terwijl 55% van hen aangeeft daar wel behoefte aan te hebben.
• Scholen met een stenen plein en zonder buitenlesbeleid geven significant minder buitenles.

De barrières zijn dus niet alleen fysiek (ruimte), maar ook organisatorisch (beleid, ondersteuning, cultuur). Veel leerkrachten willen wel, maar weten niet hoe of missen hulp.

De afgelopen tien jaar hebben laten zien dat buiten lesgeven werkt en steeds meer wordt gezien als volwaardige aanvulling op klassikaal onderwijs. Tegelijk laten de cijfers zien dat er nog veel potentie onbenut blijft. Dat vraagt om ondersteuning.

IVN blijft zich inzetten voor Natuurrijke Scholen: plekken waar buitenles niet incidenteel is, maar een vast onderdeel van de schoolweek. Met lesmateriaal, trainingen, vrijwilligers en groene schoolpleinen geeft IVN handen en voeten aan natuureducatie in het basisonderwijs.