“Alle data blijft binnen Europa”

Privacy en gegevensbescherming staan hoog op de agenda bij DUO-Onderwijs. In een tijd waarin data steeds waardevoller worden en geopolitieke ontwikkelingen de risico’s vergroten, kiest het onderzoeks- en adviesbureau bewust voor transparantie en veiligheid. Marjolein Nadorp legt uit hoe DUO-Onderwijs omgaat met de gevoelige informatie die het dagelijks verzamelt.

Om goed onderzoek te doen, werkt DUO-Onderwijs met persoonsgegevens van ouders, medewerkers en leerlingen. Dat vraagt om zorgvuldigheid. “Mensen moeten hun gegevens met een gerust hart met ons kunnen delen,” zegt Marjolein Nadorp. “Je wilt niet dat informatie in verkeerde handen komt. En je wilt zeker weten dat wat je invult, niet naar jou als persoon te herleiden is.”

Dat privacy belangrijk is, wist DUO-Onderwijs al langer. Maar de laatste jaren is het nog urgenter geworden. “Met alles wat er in de wereld gebeurt, neemt de relevantie toe,” zegt Nadorp. “Vroeger werden er nauwelijks vragen gesteld over opslag van gegevens buiten Europa, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten,” vertelt Nadorp. “Dat is nu wel anders. Data buiten de EER opslaan brengt risico’s met zich mee die wij simpelweg niet willen nemen.”

DUO-Onderwijs werkt alleen met systemen en leveranciers van wie de datacenters in Europa staan en waarbij contractueel is vastgelegd dat de gegevens daar blijven. “We kunnen met zekerheid zeggen dat data niet buiten de EER belandt,” zegt Nadorp. Dat is niet voor niets: binnen Europa gelden strenge privacyregels, zoals de AVG. “Die bescherming heb je buiten de EU niet op dezelfde manier,” vertelt ze. Ook verzamelt DUO-Onderwijs niet meer data dan nodig en worden gegevens zo veel mogelijk geminimaliseerd, geanonimiseerd of gepseudonimiseerd. “Zo blijven antwoorden altijd losstaan van de persoon erachter.”

Nog voordat een onderzoek start, legt DUO-Onderwijs in verwerkingsovereenkomsten vast welke gegevens worden verwerkt, met welk doel, voor welke duur en welke beveiligingsmaatregelen gelden. “Dat zijn bewuste keuzes,” zegt Nadorp. “Mensen moeten weten wat er met hun data gebeurt en erop kunnen vertrouwen dat wij ons aan die afspraken houden.”

Ook scholen krijgen regelmatig vragen van ouders en medewerkers over privacy. DUO-Onderwijs probeert hen daarin te ontzorgen. “Bij elk onderzoek versturen we een begeleidende mail met informatie over hoe wij omgaan met privacy.” Ook krijgen deelnemers vooraf een filmpje waarin wordt uitgelegd hoe het onderzoeks- en adviesbureau omgaat met data en wat het doel van het onderzoek is. “Deelnemers kunnen direct contact met ons opnemen en scholen mogen vragen doorverwijzen. Zo nemen we zorgen weg zonder dat het scholen extra tijd kost,” aldus Nadorp.

DUO-Onderwijs volgt de gedragsregels van D&IN, de branchevereniging voor data-intelligentie. Die komen neer op een paar heldere principes: verzamel alleen wat echt nodig is, maak gegevens zo snel mogelijk anoniem, en rapporteer nooit over individuele deelnemers tenzij zij daar expliciet toestemming voor geven. Voor gegevens van kinderen geldt extra voorzichtigheid. “Die slaan we zo min mogelijk op,” zegt Nadorp. “En als het echt nodig is, dan alleen in Nederland.”

Met een ISO-certificering gaat DUO-Onderwijs een stapje verder. Deze certificering is niet verplicht, maar laat wel zien dat privacy en beveiliging structureel goed zijn geregeld. Een onafhankelijke partij controleert regelmatig of afspraken worden nageleefd. “Voor scholen en ouders is dat een extra geruststelling: persoonsgegevens zijn bij ons niet alleen wettelijk beschermd, maar ook aantoonbaar goed beveiligd.”

Door privacy bewust centraal te stellen, maakt DUO-Onderwijs onderzoek mogelijk dat scholen inzicht geeft en bijdraagt aan beter onderwijs. “Dat doen we niet omdat de regels dat voorschrijven, maar omdat vertrouwen de basis is van goed onderzoek”, besluit Nadorp. “Alleen als mensen weten dat hun gegevens veilig zijn, durven zij deelnemen en eerlijk antwoorden.”

Marjolein Nadorp is adjunct directeur bij DUO-Onderwijs.