“Werkdrukonderzoek maakt bespreekbaar wat anders verborgen blijft”

Lesgeven aan leerlingen die al veel hebben meegemaakt, vraagt veel van medewerkers. Het werk is zwaar, de inzet hoog. Juist daarom vindt Jan Hofman, directeur-bestuurder van Stichting J.H. Donnerschool, het essentieel om stil te staan bij de werkdruk en het welzijn van zijn team. Een recent werkdrukonderzoek hielp het gesprek op gang en zette aan tot concrete verbeteringen.

Stichting J.H. Donnerschool biedt speciaal en voortgezet speciaal onderwijs (so en vso) in De Glind en in Hilversum. Met zo’n honderd medewerkers begeleiden zij leerlingen met complexe problematiek. “Het is een heel intensieve doelgroep,” vertelt Hofman. “Zeker bij de jongste kinderen kan de spanning soms plotseling hoog oplopen.” Vanwege de intensiteit is een werkdrukonderzoek volgens Hofman onmisbaar. “Het heeft enorme impact als een medewerker niet goed in zijn vel zit. Ons onderwijs is loeizwaar. Je bent elke minuut bij je klas en hebt pas pauze als de leerlingen naar huis zijn.

Het recente werkdrukonderzoek van DUO-Onderwijs leverde herkenbare, maar ook verrassend concrete inzichten op. “Je ziet dat relatief eenvoudige zaken werkdruk veroorzaken, zoals ict-problemen, haperende wifi of een slecht geventileerd lokaal. Dat zijn dingen die ik snel kan aanpakken.” Tegelijkertijd ging het onderzoek ook over minder tastbare onderwerpen, zoals de ervaren ondersteuning door leidinggevenden en de aandacht voor welzijn.

De uitkomsten verschilden per locatie en per team. Op één locatie bleek dat de informele, jolige sfeer door sommigen als prettig werd ervaren, terwijl anderen diezelfde sfeer juist belastend vonden. “Ook kwam naar voren dat medewerkers soms ongewenst gedrag ervaren van een collega of zelfs van een leidinggevende. Dat is een belangrijk gesprekspunt, want hoe maak je bespreekbaar als je daarmee rondloopt?” Op een andere locatie kwam juist naar voren dat ouders/verzorgers ongewenst gedrag vertonen. “Natuurlijk ga je daar concreet beleid op maken”, zegt Hofman. “Het onderzoek haalt zaken boven water die mensen anders voor zichzelf houden. Het maakt ze bespreekbaar. Dat is belangrijk, want je wilt niet dat mensen vastlopen of uiteindelijk vertrekken. Zo’n onderzoek is een veilige manier om te laten zien wat er speelt.”

Met de resultaten op tafel kreeg Hofman scherp voor ogen waar actie nodig is. Naast praktische verbeteringen, zoals een stabieler wifi-netwerk, staat op een van de locaties een communicatietraining op de planning. “Ik wil een open en transparante werksfeer,” benadrukt hij. “Medewerkers moeten elkaar durven aanspreken, feedback kunnen geven en positief kritisch naar elkaar zijn.”

Op de locatie waar ouders voor onrust zorgen, wordt ingezet op heldere communicatie over verantwoordelijkheden en bijvoorbeeld de klachtenprocedure. Daarnaast krijgen medewerkers ondersteuning in het contact met ouders. “Oudergesprekken hoef je niet altijd alleen te voeren,” legt Hofman uit. “Dat kan ook samen met een collega, zodat je er niet alleen voor staat.”

De onderzoeksresultaten helpen Hofman ook om externe ondersteuning te organiseren. “We zien dat onze leerlingenpopulatie steeds complexer wordt. Met duidelijke feiten en cijfers kan ik bij de bestuurders van de regiogemeenten beter onderbouwen waarom extra ondersteuning nodig is.”

Het onderzoek helpt Hofman om scherper te zien wat medewerkers nodig hebben en hoe hij hen gerichter kan ondersteunen. Over DUO-Onderwijs is hij positief. “De rapportage is helder en overzichtelijk, met duidelijke analyses en schema’s. Geen ingewikkelde modellen, maar concrete aanknopingspunten om mee aan de slag te gaan.”

Op advies van de medezeggenschapsraad wordt het werkdrukonderzoek elke twee jaar herhaald. “Dat kan soms spannend zijn voor leidinggevenden,” besluit Hofman. “Maar als wij ons kwetsbaar durven opstellen, doen medewerkers dat ook. Zo bouwen we samen aan een school waar openheid vanzelfsprekend is en waar alles gezegd mag worden.”

Jan Hofman is directeur-bestuurder van Stichting J.H. Donnerschool, een school voor speciaal en voortgezet speciaal onderwijs in Hilversum en De Glind.